Niedobór witaminy D przed i po operacji bariatrycznej

Witamina D odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego stężenia wapnia poprzez wspomaganie jego wchłaniania. Niedobór witaminy D jest bardzo częsty przed operacją bariatryczną i nadal stanowi problem po jej wykonaniu. Poniżej przedstawiono, co mówi nauka na temat niedoboru witaminy D przed i po operacji bariatrycznej oraz jak ocenia się i prowadzi zdrowie kości.

Okres przedoperacyjny

Osoby z otyłością mają większą masę tłuszczową, dlatego do utrzymania prawidłowego stężenia potrzebna jest większa ilość witaminy D, ponieważ witamina D jest magazynowana w komórkach tłuszczowych.¹ Peterson i wsp. stwierdzili częstość niedoboru wynoszącą 71,4% wśród 58 badanych pacjentów, przy czym największy niedobór występował w mniejszościach etnicznych. Stężenie melaniny w skórze jest czynnikiem ryzyka niedoboru witaminy D, ponieważ melanina hamuje syntezę witaminy D.¹ Inne badanie wykazało, że 89,7% pacjentów miało stężenie 25-OH-D poniżej 76,0 nmol/l, 61,2% poniżej 50,0 nmol/l, a 25,4% poniżej 25 nmol/l. Wraz ze wzrostem BMI rosła również częstość niedoboru witaminy D.²

Okres pooperacyjny

Istnieją dowody, że procedury odchudzające mogą niekorzystnie wpływać na gęstość mineralną kości, przyspieszać utratę masy kostnej i zwiększać kruchość kości.³ Jednak efekty te można w większości odwrócić dzięki odpowiedniej suplementacji po operacji.⁴ Stężenie wapnia w surowicy często pozostaje po operacji w granicach normy dzięki mechanizmom regulacyjnym organizmu. Niestety osoby z otyłością zwykle mają nieprawidłowe stężenia 25(OH)D z powodu sekwestracji witaminy D w tkance tłuszczowej oraz siedzącego trybu życia z mniejszą ekspozycją na światło słoneczne.⁴ Uważa się, że zmiany stężeń hormonów jelitowych po rękawowej resekcji żołądka mogą powodować niedobór witaminy D po operacji.⁵

• Ryzyko złamań (Lu i wsp.): 12-letnie badanie wykazało, że spośród 1 775 pacjentów po zabiegu restrykcyjnym 154 (8,7%) doznało złamań. Częstość złamań wynosiła 1,6% po 1 roku, 2,37% po 2 latach, 1,69% po 5 latach oraz 2,06% po ponad 5 latach, głównie w obrębie kończyn.³
• Mihmanli i wsp.: spośród 119 pacjentów po rękawowej resekcji żołądka 32,7% wymagało wysokich dawek suplementacji witaminy D w celu zwalczenia niedoboru 12 miesięcy po operacji.⁵
• Carrasco i wsp.: niedobór witaminy D u pacjentów po rękawowej resekcji żołądka wynosił 31,6% przed operacją, 5,6% po 6 miesiącach i 15,8% po 12 miesiącach; nadczynność przytarczyc występowała u 57,9% przed operacją, 31,6% po 6 miesiącach i 5,3% po 12 miesiącach. Pacjenci z większym spożyciem witaminy D i wapnia z diety oraz suplementów mieli niższe stężenia hormonu przytarczyc, a spożycie wapnia bliższe zaleceniom ASMBS wiązało się z mniejszą utratą masy kostnej w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.⁶
• Pluskiewicz i wsp.: gęstość mineralna kości zmniejszyła się o 1,2% w kręgosłupie, o 7% w szyjce kości udowej i o 5,3% w całym biodrze 6 miesięcy po rękawowej resekcji żołądka.⁷

Poniżej przedstawiono przegląd oceny i prowadzenia zdrowia kości u pacjentów chirurgicznych (tabela 1) oraz zalecenia dotyczące suplementacji wapnia i witaminy D (tabela 2).⁸

Tabela 1 – Ocena i postępowanie w zakresie zdrowia kości u pacjentów chirurgicznych

Zaadaptowano na podstawie: Ben-Porat T, Elazary R, Sherf-Dagan S, et al. Bone health following bariatric surgery: implications for management strategies to attenuate bone loss. Adv Nutr. 2018;9(2):114–127. doi:10.1093/advances/nmx024

Tabela 2 – Zalecenia dotyczące suplementacji wapnia i witaminy D

Opracowano na podstawie: Ben-Porat T, Elazary R, Sherf-Dagan S, et al. Bone health following bariatric surgery: implications for management strategies to attenuate bone loss. Adv Nutr. 2018;9(2):114–127. doi:10.1093/advances/nmx024

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje osobistej porady medycznej. Zawsze proszę omówić swoją sytuację, wyniki badań krwi oraz suplementację z zespołem bariatrycznym lub swoim lekarzem.